UAD’dan İsrail’e çağrı: Gazze halkının temel ihtiyaçlarını karşılamakla yükümlü
“`html
Uluslararası Adalet Divanı (UAD), İsrail’in Birleşmiş Milletler’in (BM) Gazze’deki insani yardım çalışmalarını engellemesine dair danışma görüşünü açıklayarak,
“İsrail, yerel halkın temel ihtiyaçlarını karşılama yükümlülüğündedir.”
ifadesine yer verdi.
Uluslararası Adalet Divanı (UAD) Başkanı Yuji Iwasawa, mahkemenin İsrail’in Gazze’ye insani yardım ulaştırma sorumluluklarını belirten danışma görüşünü detaylandırdı. UAD’nın kararlarına dair açıklamalarda bulunan Iwasawa, özellikle 7 Ekim 2023 tarihinden itibaren Gazze’ye yönelik askeri operasyonlar sırasında insani yardım girişlerinin büyük ölçüde kısıtlandığını ve 2 Mart ile 18 Mayıs 2025 tarihleri arasında Gazze’ye herhangi bir yardım malzemesinin girişine izin verilmediğini vurguladı. Ayrıca, Iwasawa, İsrail Meclisi’nin 28 Ekim 2024’te BM’nin Gazze’de insani yardım sağlayan öncü kuruluşu olan UNRWA’nın faaliyetlerine yasak getiren bir karar aldığını ifade etti.
UAD Başkanı Iwasawa,
“Bu durum, bölge halkı için büyük bir krize yol açmıştır. Birleşmiş Milletler, Gazze’deki kendi kuruluşları ve diğer yardım organizasyonları tarafından işletilen eğitim ve sağlık tesislerine birçok saldırı olduğunu bildirmiştir. Bu saldırılardan bazıları ise okul binalarını doğrudan hedef almıştır. BM Genel Sekreteri, 7 Ekim 2023 ile 20 Ağustos 2025 tarihleri arasında en az 531 yardım görevlisinin yaşamını yitirdiğini açıklamıştır.”
dedi.
Iwasawa, İsrail’in 27 Mayıs 2025 tarihinde Gazze İnsani Yardım Vakfı (GHF) aracılığıyla yeni bir yardım dağıtım sistemi uygulamaya koyduğuna değindi ve
“Ancak BM, diğer uluslararası kuruluşlar ve sivil toplum örgütleri bu sistemi insani ilkelerle çeliştiği, halkın ihtiyaçlarını karşılamadığı ve insanları tehlikeye attığı gerekçesiyle kabul etmemiştir.”
dedi.
İnsani yardım taşıyan tır konvoyu
“İsrail, Gazze halkının temel ihtiyaçlarını karşılamakla yükümlüdür.”
İsrail’in 7 Ekim 2023 sonrası Gazze üzerindeki kontrolünün artmasının, yükümlülüklerini de önemli ölçüde artırdığını belirten Iwasawa,
“Mahkeme, yapılan incelemelerin ardından Gazze halkının, Dördüncü Cenevre Sözleşmesi’nin 59. maddesi uyarınca, yeterli yardım alamadığını tespit etmiştir. Bu çerçevede, işgalci güç olarak İsrail’in yardım programlarını kabul etme ve kolaylaştırma yükümlülüğü vardır.”
denildi.
Iwasawa, İsrail’in Gazze’de UNRWA dahil olmak üzere BM’nin yardım çalışmalarını desteklemekle yükümlü olduğunu belirtti ve
“İsrail, yerel halkın hayatta kalmaları için gerekli tüm ihtiyaçları karşılamakla yükümlüdür.”
dedi.
Uluslararası Adalet Divanı Başkanı Yuji Iwasawa
“İsrail, UNRWA çalışanlarının Hamas üyesi olduğuna dair herhangi bir kanıt sunamadı.”
UAD, İsrail’in UNRWA üyelerinin Hamas ile bağlantılı olduğu iddiasını kanıtlayamadığı sonucuna vardı. Yuji Iwasawa, İsrail’in tüm BM üyesi devletler gibi Filistin meselesinde BM ile işbirliği yapma yükümlülüğüne sahip olduğunu belirtti ve
“Mahkeme, UNRWA’nın Ekim 2023’ten bu yana üstlendiği rolü göz önünde bulundurarak, İsrail’in BM varlığına ve faaliyetlerine tek taraflı olarak karar verme yetkisinin bulunmadığını ifade etmiştir.”
dedi.
UAD Başkanı Iwasawa, İsrail’in UNRWA çalışanlarının büyük bir kısmının Hamas üyesi olduğuna dair sunduğu iddiaların delil yetersizliği ile desteklenmediğini ekledi.
İsrail, UNRWA’ya her türlü desteği sağlamakla yükümlüdür.
BM Genel Kurulu’nun talep ettiği danışma görüşü kapsamında alınan karar üzerinde açıklamalarda bulunan Iwasawa, İsrail’in işgalci güç olarak insancıl hukuk kapsamındaki yükümlülüklerine uyması gerektiğini belirtti. Iwasawa,
“Mahkeme, İsrail’in işgal altındaki Filistin topraklarında halkın gıda, su, giysi, barınak, elektrik, tıbbi malzeme ve hizmetler gibi günlük yaşamsal ihtiyaçlarına erişimini sağlama yükümlülüğü bulunduğuna oy birliğiyle hükmetmiştir.”
dedi.
Iwasawa, ayrıca İsrail’in UNRWA ve diğer uluslararası kuruluşlar tarafından sağlanan yardımları kabul etme ve mevcut imkanlarıyla bunları kolaylaştırma yükümlülüğünü de oy birliğiyle kabul etti.
Mahkemenin oy birliğiyle aldığı kararlar arasında,
“Sivilleri aç bırakmayı savaş yöntemi olarak kullanma yasağına riayet edilmesi”
maddesi de yer aldı. UAD, 1’e karşı 10 oyla, İsrail’in BM Şartı’na uygun olarak UNRWA’nın işgal altındaki Filistin topraklarındaki faaliyetlerine destek sağlama yükümlülüğünde olduğuna kanaat getirdi.
Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulu, geçtiğimiz yıl İsrail’in Gazze’ye yardım ulaştıran temel BM kuruluşu UNRWA’nın faaliyetlerini yasaklama kararının ardından Uluslararası Adalet Divanı’na, İsrail’in hukuki yükümlülükleri üzerine danışma görüşü talebinde bulunmuştu. UAD yargıçları, nisan ayında bir hafta boyunca pek çok ülke ve kuruluşun sunduğu delilleri değerlendirmişti. İlerleyen süreçte İsrail, insani yardım girişine kısmen izin vermiş fakat BM yetkilileri, bu yardımların Gazze’deki insani krizle başa çıkmakta yetersiz kaldığını açıklamıştır. İsrail, UAD duruşmalarına katılmamış, ancak hukuki görüşünü yazılı olarak iletmiştir.
